کنفدراسیون فوتبال آسیا با استناد به شرایط سیاسی و امنیتی منطقه، ایران را در نقشه ریسک مسابقات در سطح بالا قرار داده و به صورت غیررسمی، تنشهای ایران با کشورهایی چون عربستان، قطر، امارات و بحرین را علت اصلی منع میزبانی عنوان میکند.
اما این استدلال از نگاه کارشناسان و افکار عمومی، متناقض است؛ زیرا همین کشورها با وجود درگیریهای منطقهای میزبان رقابتها هستند، در حالیکه ایران با سابقهای طولانی از میزبانی امن، کنار گذاشته میشود!
شواهد نشان میدهد نفوذ مالی و سیاسی کشورهای ثروتمند حاشیه خلیج فارس در ساختار تصمیمسازی AFC، نقش تعیینکنندهای در این تبعیض دارد، همچنین تصویر رسانهای اغراقآمیز از ایران نیز به تداوم این نگاه سیاسی در ارزیابیهای کنفدراسیون دامن زده است.
در نهایت، سکوت و غیبت مسئولان فدراسیون فوتبال ایران از جمله مهدی تاج در نشست اخیر AFC، انتقادها را تشدید کرده است. در وضعیتی که دیگر کشورها فعالانه منافع خود را در مجامع آسیایی دنبال میکنند، ایران عملاً از حق میزبانی و اثرگذاری در تصمیمها محروم مانده است؛ وضعیتی که بیش از هر چیز، نبود دیپلماسی ورزشی مؤثر را آشکار میکند.
در کنار سکوت فدراسیون، منتقدان بر وابستگی مالی و ساختاری AFC به سرمایه کشورهای عربی تأکید دارند؛ جایی که اسپانسرینگ و میزبانی متوالی تورنمنتها توسط عربستان، قطر و حتی امارات، عملاً نفوذ این کشورها در تصمیمهای کنفدراسیون را تثبیت کرده است.
این وابستگی موجب جانبداری آشکار در پروندههای حساس شده و حقوق فوتبال ایران را قربانی روابط سیاسی و اقتصادی کرده است.
در واکنش، بخشی از افکار عمومی خواستار موضعگیری شفاف فدراسیون فوتبال ایران و حتی تحریم تورنمنتهای آسیایی شدهاند، با این باور که "حضور به هر قیمتی" به معنای پذیرش بیعدالتی است.
برای گذشتن از این بیعدالتی میتوان به برگزاری متمرکز رقابتهای منطقه غرب آسیا در کشورهای بیطرف مانند ازبکستان یا تاجیکستان اشاره کرد، فدراسیون فوتبال ایران با این پیشنهاد در چارچوب حقوقی و رسمی، می تواند AFC را به پاسخگویی و شفافیت وادارد.
حضور تیمهای فوتبال ایران در مسابقات آسیایی باید مشروط به اجرای یکسان قانون و رفتار عادلانه باشد، اگر ریسک امنیتی ملاک است، باید برای همه کشورها یکسان سنجیده شود و اگر AFC ایران را عضو خانواده فوتبال آسیا میداند، انتظار حداقلی از آن، حمایت و شفافیت است.
از طرفی مسئولین فوتبال ایران به ویژه مهدی تاج باید بداند، تکیه زدن بر صندلی ریاست کافی نیست، باید از شأن و عزت فوتبال ایران دفاع کرد؛ نه با شعار، بلکه با دیپلماسی فعال و اقدام مؤثر در مجامع بینالمللی.
تحلیل: پژمان سلطانی
